LƯỢC THUẬT HỘI THẢO KHOA HỌC “THỜI HIỆU TRONG PHÁP LUẬT DÂN SỰ VIỆT NAM”

Nhằm triển khai kế hoạch nghiên cứu khoa học năm học 2019 – 2020, tạo diễn đàn trao đổi, phát triển các hoạt động học thuật của Bộ môn, Khoa và Nhà trường, ngày 02 tháng 7 năm 2020, Bộ môn Luật dân sự - Khoa Luật Dân sự, tổ chức Hội thảo cấp Khoa với chủ đề "Thời hiệu trong pháp luật dân sự Việt Nam".

Hội thảo được đầu tư chuyên môn cao với 19 bài tham luận có nội dung đa dạng – từ cơ sở lý luận, đến các vấn đề thực tiễn, cũng như mối tương quan giữa pháp luật dân sự về thời hiệu với các ngành luật khác như: lao động, thi hành án, sở hữu trí tuệ, trách nhiệm bồi thường của Nhà nước…

 Thành phần chủ trì hội thảo gồm có: PGS. TS Đỗ Văn Đại, TS. Chu Hải Thanh, PGS. TS Lê Minh Hùng (trưởng ban tổ chức hội thảo), PGS. TS Dương Anh Sơn, TS. Nguyễn Xuân Quang và TS. Nguyễn Thị Kim Vinh. Hội thảo nhận được sự quan tâm góp mặt của học viên, sinh viên và đông đảo khách mời đến từ các đơn vị chuyên môn khác nhau.

Trong phiên làm việc đầu tiên, hội thảo đã lắng nghe phần trình bày của một số tác giả về hiệu lực của thời hiệu, đánh giá tác động khi thời hiệu kết thúc, phân tích quy định của Bộ luật dân sự về thời gian không tính vào thời hiệu khởi kiện. Hội thảo cũng đặt ra vấn đề mới liên quan đến khả năng thoả thuận về thời hiệu khởi kiện theo kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới. Từ những vấn đề được gợi mở, các khách mời đóng góp nhiều quan điểm có giá trị về mặt lý luận, cũng như chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tế về: hệ quả hết thời hiệu khởi kiện, tính liên tục của thời hiệu, bắt đầu lại thời hiệu, trường hợp không áp dụng thời hiệu khởi kiện liên quan đến bảo vệ quyền sở hữu, thời hiệu thừa kế, thời hạn trong thời hiệu khởi kiện về hợp đồng...

Phần thảo luận các chủ đề ở phiên thứ nhất diễn ra sôi nổi, với từng nội dung: hậu quả của việc chấm dứt thời hiệu khởi kiện; về trường hợp không tính vào thời hiệu khởi kiện; về thỏa thuận về thời hiệu; về thời hiệu xác lập quyền sở hữu; về những bất cập của quy định về thời hiệu hiệu thừa kế; về thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng. Vấn đề có nên cho phép thỏa thuận thời hiệu khởi kiện hay không, hệ quả pháp lý của hết thời hiệu phân chia di sản, hết thời hiệu đòi thực hiện nghĩa vụ do người chết để lại… làm nóng hội trường. PGS. TS Đỗ Văn Đại nêu kinh nghiệm quốc tế cho phép thỏa thuận về thời hiệu. Các đại biểu đều nhất trí cho rằng, vấn đề cho phép đương sự thỏa thuận về thời hiệu là nội dung khá mới, dù trong luật hiện hành đã có quy định về thỏa thuận có tác động đến thời hiệu, nhưng nội dung này chỉ ảnh hưởng đến việc bắt đầu lại thời hiệu, chứ không tác động toàn diện đến mốc tính thời hiệu, kéo dài thời, gián đoạn thời hiệu, bắt đầu lại thời hiệu. PGS. TS Lê Minh Hùng cho rằng, vấn đề cho phép thỏa thuận lại thời hiệu nên được khuyến khích, vì nó phù hợp với nguyên tắc tự do, tự nguyện của pháp luật dân sự, nhưng vì thời hiệu khởi kiện, thời hiệu yêu cầu có liên quan đến trật tự công cộng, nên cần phải có những quy định cấm đoán, giới hạn: không cho phép rút ngắn thời hiệu bị kiện đối với bên có lợi thế; không cho phép thỏa thuận kéo dài thời hiệu khởi kiện đòi thực hiện nghĩa vụ đối với bên yếu thế, người tiêu dùng, người vay…

 Các đại biểu cũng tập trung thảo luận về thời hiệu thừa kế. Theo PGS. TS Lê Minh Hùng, quy định hiện hành về thời hiệu thừa kế còn bất cập như: pháp luật phân chia di sản thành bất động sản và động sản để từ đó chia thừa kế thừa kế thành hai loại là không hợp lý; quy định hệ quả của việc hết thời hiệu thừa kế là không rõ ràng và chưa giải quyết triệt để các tranh chấp thừa kế... Ts. Chu Hải Thanh, Ths. Quách Hữu Thái, Ts. Nguyễn Kim Vinh, Ts. Nguyễn Xuân Quang cũng đồng tình với quan điểm này, và nhấn mạnh thêm rằng, dù thế nào đi nữa, thì việc tranh chấp thừa kế cũng phải có điểm dừng. Ts. Chu Hải Thanh còn đề cập đến quy định trong cổ luật - theo Luật Hồng Đức, việc người có quyền hưởng di sản, ruộng đất mà bỏ bê không quản lý, để người khác chiếm hưởng, ở, cày, cấy thì sau 30 năm (với người ngoài), 20 năm (đối với trong họ), mới đòi lại, thì bị xử phạt 80 trượng và mất đất; nếu vì phiêu bạt hay chiến tranh quay về, thì không xử theo luật này. Đây là quy định về thời hiệu thừa kế trong cổ luật Việt Nam, rất đáng suy ngẫm. Phần trình bày về cổ luật rất thú vị, khiến các đại biểu tham dự hội thảo rất vui vẻ, tâm đắc.

Ở phiên làm việc thứ hai, các diễn giả tập trung thảo luận những vướng mắc pháp lý về thời hiệu khởi kiện trong hợp đồng đặt cọc như: thời hiệu khởi kiện yêu cầu tuyên bố hợp đồng đặt cọc vô hiệu; thời hiệu khởi kiện yêu cầu hoàn trả tài sản đặt cọc, thời hiệu khởi kiện đòi bồi thường tiền cọc, phạt cọc... Những vấn đề xoay quanh thời hiệu trong Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và thời hiệu khởi kiện trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, cũng lần lượt được trình bày tại hội thảo.

Trong phiên thảo luận thứ hai, các khách mời thể hiện sự quan tâm đặc biệt khi phân tích sự khó khăn và phức tạp trong quá trình áp dụng quy định về thời hiệu đối với: hợp đồng đặt cọc, như có nên áp dụng thời hiệu yêu cầu tuyên bố giao dịch vô hiệu theo quy định chung để tuyên bố hợp đồng đặt cọc vô hiệu hay không; việc đòi lại tài sản đặt cọc, yêu cầu phạt cọc hay bồi thường tiền cọc có thời hiệu khởi kiện hay không, vì pháp luật thực định không có quy định cụ thể, còn thực tiễn áp dụng pháp luật cho thấy có sự lúng túng, thiếu nhất quán. Các đại biểu nhất trí cho rằng, vấn đề đòi tiền cọc thì không áp dụng thời hiệu do cũng gần giống như đòi tài sản trong hợp đồng cho vay; còn đòi phạt cọc, hay đòi bồi thường tiền cọc thì áp dụng thời hiệu gần giống như đòi tiền lãi trong hợp đồng vay tài sản, nên hết thời hiệu khởi kiện thì mất quyền đòi tiền phạt cọc, bồi thường tiền cọc…

Chủ trì hội thảo, PGS. TS Lê Minh Hùng còn gợi mở vấn đề với các đại biểu đến từ các tổ chức hành nghề công chứng: liệu hết thời hiệu 30 năm đối với di sản là bất động sản, mà có người tự cho mình là người thừa kế đang quản lý di sản đến xin khai thừa kế, xác lập quyền sở hữu đối với di sản thừa kế thì dựa vào quy định về thời hiệu của pháp luật hiện hành, các công chứng viên có tự tin cho họ xác định tư cách của người thừa kế đang quản lý di sản và được xác lập quyền sở hữu đối với bất động sản do hết thời hiệu phân chia di sản được không. Nhiều học giả tham gia hội thảo, các đại biểu là các công chứng viên cũng như đại biểu là thẩm phán, luật sư đều cho rằng, đây đúng là vấn đề thực tiễn đang gặp nhiều khó khăn, lúng túng, vì khoản 1 Điều 623 BLDS 2015 chỉ quy định hậu quả “di sản thuộc về” người thừa kế đang quản lý, nhưng không rõ khái niệm “người thừa kế” này được hiểu như thế nào, sự liên tục 30 năm được tính ra sao, và khái niệm “thuộc về” có đồng nghĩa với được xác lập quyền sở hữu đối với di sản hay không. Đó là chưa kể thời hiệu để xác định, bác bỏ tư cách thừa kế chỉ là 10 năm, nhưng thời hiệu phân chia di sản là bất động sản là 30 năm, thì vào thời điểm hết thời hiệu phân chia di sản, thời hiệu để yêu cầu xác định, bác bỏ tư cách thừa kế đã hết thời hiệu từ rất lâu…

Quá trình thực hiện hội thảo được các khách mời đánh giá là nghiêm túc, hiệu quả, bước đầu giải quyết được vướng mắc về mặt lý luận và thực tiễn đối với vấn đề thời hiệu trong pháp luật dân sự Việt Nam. Tài liệu hội thảo và các ý kiến đóng góp tại phiên làm việc là tiền đề cho những công trình nghiên cứu có liên quan của sinh viên, học viên và giảng viên của nhà trường trong tương lai.

Hội thảo được thông tin chính thức trên trang điện tử Truyền hình Quốc hội

và Báo pháp luật Tp. Hồ Chí Minh.

Danh mục tham luận:

STT

Bài viết

Tác giả

1.

Hiệu lực của thời hiệu khởi kiện và hệ quả hết thời hiệu khởi kiện

GV. Đặng Lê Phương Uyên

2.

Thời gian không tính vào thời hiệu khởi kiện

Th.S Ngô Thị Anh Vân

3.

Tác động của thời gian giải quyết tranh chấp ngoài Toà án và tại Toà án đến thời hiệu khởi kiện

Th.S Phạm Thị Thuý –

Th.S Nguyễn Trần Bảo Uyên

4.

Thoả thuận về thời hiệu khởi kiện: kinh nghiệm của nước ngoài cho Việt Nam

PGS. TS Đỗ Văn Đại – 

Th.S Ngô Thị Anh Vân

5.

Thời hiệu yêu cầu tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu

GV. Lê Thanh Hà

6.

Xác lập quyền sở hữu theo thời hiệu do chiếm hữu, được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật

TS. Nguyễn Xuân Quang – Th.S Đặng Nguyễn Phương Uyên

7.

10 Vấn đề vướng mắc về thời hiệu thừa kế theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2015

PGS. TS Lê Minh Hùng

8.

Hệ quả của việc hết thời hiệu yêu cầu chia di sản

Th.S Nguyễn Tấn Hoàng Hải

9.

Thời hiệu miễn trừ nghĩa vụ dân sự

Th.S Hoàng Vũ Cường

10.

Thời hiệu khởi kiện yêu cầu giải quyết tranh chấp về hợp đồng

Th.S Nguyễn Tấn Hoàng Hải

11.

Thời hiệu khởi kiện về hợp đồng đặt cọc

PGS. TS Lê Minh Hùng – HV. Nguyễn Khả Luận

12.

Thời hiệu khởi kiện về hợp đồng có điều kiện, hứa thưởng và thi có giải theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2015

Th.S Lê Thị Diễm Phương

13.

Thời hiệu khởi kiện yêu cầu thực hiện nghĩa vụ liên đới

Th.S Đặng Phước Thông –

Th.S Nguyễn Tấn Hoàng Hải

14.

Thời hiệu khởi kiện đòi bồi thường do hàng hoá không đảm bảo chất lượng gây thiệt hại cho người tiêu dùng

Th.S Lê Thị Hồng Vân

15.

Thời hiệu trong Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước

Th.S Nguyễn Trương Tín

16.

Thời hiệu khởi kiện trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

Th.S Nguyễn Phương Thảo

17.

Một số vấn đề về thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự

Th.S Nguyễn Thị Hoài Trâm – LS. Lê Thị Minh Ngọc

18.

Thời hiệu xử lý kỷ luật người lao động

Th.S Hoàng Thị Minh Tâm

19.

Thời hiệu yêu cầu thi hành án dân sự

TS. Lê Vĩnh Châu


KHOA LUẬT DÂN SỰ, TRƯỜNG ĐH LUẬT TP. HỒ CHÍ MINH

Xem toàn văn: http://tapchikhplvn.hcmulaw.edu.vn/module/xemchitietbaivietkhac?oid=4adb41a9-820e-4c91-b7b4-51b484623a23

Tài liệu này được cung cấp cho mục đích nghiên cứu khoa học và giảng dạy, không nhằm mục đích thương mại. Do đó, độc giả không được sử dụng cho bất kỳ hành vi thương mại nào vi phạm Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam.